رشد اخبار جعلی

علی شاکر – زلزله كرمانشاه كه آمد، هم غم آورد و هم خبرهایی تلخ و تعجب‌آور. مثل‏ اینكه می‌گفتند این لرزش ناشی از زلز‏له نبوده بلكه امواج زیردریایی‌های روسی یا آمریكایی ناشی از هارپ است. برخی دیگر از خبرها نیز می‌گفتند آنجا آزمایش اتمی انجام شده. مدعیان برای این حرف‌ها به ظاهر دلایلی می‌آوردند اما همه این‌ها چیزی بیش از «خبر جعلی» نبود.

هرچند بررسی پایگاه استاتیستا در مارس ۲۰۱۸ نشان می‌دهد كه ۵۲ درصد آمریكایی‌ها گفته‌اند می‌توانند جعلی بودن اخبار آنلاین را تشخیص دهند و ۳۴ درصد معمولا آن را تشخیص می‌دهند، ولی باید گفت كه بخش مهمی از همین افكار عمومی در انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده امریکا فریب اخبار جعلی را خورد. در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری آمریكا خبرهایی منتشر شد درباره اینكه هیلاری كلینتون، رقیب رئیس‌جمهوری فعلی آمریكا، به داعش اسلحه فروخته است یا اینكه پاپ فرانسیس، رهبر كاتولیك‌های جهان، از ترامپ حمایت كرده. همان موقع بررسی‌ها نشان داد ۶۰ درصد آمریكایی‌ها این اخبار را پذیرفته‌اند. این اخبار هزاران بار در شبكه‌ها و رسانه‌های اجتماعی دست به دست شد بدون اینكه افراد بدانند آیا این اخبار واقعیت داشته‌اند یا نه. چندی بعد مشخص شد كه برخی منابع روسی در پخش اخبار جعلی همزمان با انتخاب ریاست‌جمهوری آمریكا دست داشتند. مارك زاكربرگ به كنگره فراخوانده شد تا توضیح دهد چرا شركت مشاوره سیاسی كمبریج آنالیتیكا به اطلاعات ۵۰ میلیون كاربر فیس‌بوك بدون اجازه دست یافته است. بنیانگذار فیس‌بوك البته اذعان كرد كه بزرگترین پشیمانی او غفلت درباره استفاده کاربران و شرکت‌های روسیه برای تاثیر بر رای‌دهندگان آمریکایی است، چون كمبریج آنالیتیكا از این اطلاعات برای تاثیرگذاشتن بر مبارزات انتخاباتی سال ۲۰۱۶ به نفع دونالد ترامپ استفاده کرده است.

با این همه به نظر می‌رسد حتی اگر این ماجرا پیش نمی‌آمد باز هم ماجرای اخبار جعلی یكی از مهم‏ترین چالش‌های امروز كاربران ایرانی و خارجی بود؛ چرا كه رسانه‌ها در بستر فضای مجازی و امكانات تازه فناوری توانسته‌اند بر تكنیك‌های جعل واقعیت بیفزایند. رسانه‌ها همان‌قدر كه گسترش یافته‌اند و فضا را به سمت شفافیت برده‌اند به همان میزان هم توانسته‌اند تصویر واقعیت را مخدوش كنند و واقعیتی خودخواسته را جعل كنند. این نكته‌ای نیست كه بتوان به‌راحتی از كنارش گذر كرد. چون امروزه جعل واقعیت فقط عرصه سیاست را در بر نمی‌گیرد، بلكه فناوری امكاناتی فراهم كرده كه امنیت تك‌تك شهروندان به واسطه خلق تصویر جعلی می‌تواند به خطر بیفتد. اینجاست كه باید ابعاد مختلف خبر جعلی را دید و نسبت به گسترش آن هشدار داد.

«رشد اخبار جعلی» یکی از هفت مسئله‌ای است که در «آینده‌پژوهی ایران ۱۳۹۷» تحت عنوان عوامل در حال ظهور معرفی شده‌اند.

ادامه این مطلب را در گزارش «آینده‌پژوهی ایران ۱۳۹۷» بخوانید.

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *